Söyleşİ-Prof. Dr. Nurullah GENÇ

“Bayram sabahları Allah’ın lütfettiği ve hayatta en coşkulu olduğumuz zaman dilimlerinden biridir..”



Kendi gök kubbemiz altında bu bayram saati
Dokuz asrında bütün halkı, bütün memleketi
Yer yer aksettiriyor mavileşen manzaradan
Kalkıyor tozlu zaman perdesi her an aradan

Yahya Kemal’in dizeler döktüğü bayram sabahındaki lezzeti, neşeyi, o saadeti bizlere kendi dilinizden anlatsaydınız neler söylerdiniz?

İnsanlar, hayatlarındaki birtakım hadiselerden dolayı kıymet atfedip bir zaman dilimini önemli hâle getirip ön plana çıkarabilirler. Ancak Allah’ın bir zaman dilimini kıymetlendirmiş olması onun katbekat üstündedir. Bu yüzden kâinatın yaratıcısının bir zaman dilimini kıymetlendirmiş olmasıyla insanın kıymetlendirmesini mukayese etmek mümkün değildir. Mümin ve Müslümanlar olarak Allah’ın kıymetlendirdiği her ne varsa hayatımızda yaşayabileceğimiz en önemli mutlulukların kaynağı hâline gelmelidir.

Rabbimizin kıymetlendirdiği müstesna zaman dilimlerinin kıymetini bilmek zorundayız. Çünkü o zaman dilimlerinde ayrı bir lezzet ve neşe sâdır olur. Onlarda Rabbimizin bizlere sunduğu beratları var, afları var, sevaplarımızı kat kat artırması var. O anlarda bizleri hediyelere boğan kâinatın sahibinden söz ediyoruz. Hediyelerin olduğu bir zaman diliminde gönüller elbette coşmalı ve huzurla dolmalıdır.

Bayram sabahları da Allah’ın lütfettiği ve hayatta en coşkulu olacağımız zaman dilimlerinden biridir. Bayram sabahı o coşkuya uyanır Müslümanlar, giyinip kuşanıp fevç fevç o coşkuya, neşeye katılırlar. O yüzden de neşeyi, huzuru, saadeti orada yaşayan insanların birlikteliği hissedilen mutluluğu katbekat artırır. Üzerinde durmaya çalıştığımız müstesna zaman dilimlerini Müslümanlarla omuz omuza yâd etmenin telaşı içerisine girmek ve kardeşlerimize sarılmak bayram coşkusunu âdeta kalplerin sevinç denizine dönüştürür. Çünkü müminler Rabbimizin bizatihi hayır vardır dediği her müjdeye, davete koşarak gider.

Kurban bir çeşit teslimiyet beyanı, kulluk ilanıdır. Kurban ve teslimiyet üzerine bizlere neler söylemek istersiniz?

Çok önemli bir imtihandır Hz. İbrahim’in imtihanı. Hz. İbrahim’in kıssasındaki en önemli husus bence hiç tereddüt etmeden ahdine sadık kalmasıdır. Bu, biz müminler için çok önemli bir örnektir. Atalarımızdan, dedelerimizden çocukluğumuzda öğrendik Hz. Âdem’in zürriyetinden, Hz. İbrahim’in milletinden ve Hz. Muhammed’in ümmetinden olduğumuzu. Biz Halil İbrahim milletindeniz. İbrahim Halilullah, Rabbimizle arasında geçen hadisede peygamber olduğu için verdiği sözden dolayı oğlu İsmail’i kurban etmekte bir an tereddüt etmemiştir ve teslimiyetini göstermiştir. Bu iman, teslimiyet, yeryüzündeki bütün sahip olduklarımızın ötesinde öte âlemin asıl âlem olduğunu bize çok net gösteren bir hadisedir. Meselenin bir başka boyutu da şudur: İnsanların en zor tasarrufta bulundukları iki şey vardır bildiğimiz gibi: Birincisi canları, ikincisi malları. Bakın can birinci, mal ikinci sıradadır. Can söz konusu olduğunda insanlar her şeyden vazgeçer. Candan olmamak için ellerinden geleni yaparlar. Abıhayatı aramak buradan doğmuştur. Efsanelerde bile Büyük İskender’in, abıhayatı aramak için Hindistan’a gittiği rivayet edilir. Niye? Hayatta kalayım diye. Bir insanın canından tasarruf etmesi kolay değildir.

Allah’ın rızası ve emri olunca bir peygamberin çocuğunu hiç tereddüt etmeden feda etmesi; Hz. İsmail’in teslim olması. Kendimizi Allah yolunda hiç tereddütsüz kurban etmemiz gerektiğini buradan yola çıkarak öğreniriz. Bizi elbette biri kesmeye götürmeyecek, boğazımıza bıçak dayamayacak ama biz Allah için gerekirse canımızı tereddüt etmeden vereceğiz. Rabbimizin yolunda kurban olmak da var, kurban vermek de.

Maddi ve manevi her türlü yakınlık, kurbiyet ile tanımlanan kurbanın sizin anlam dünyanıza düşen tanımı ne olurdu?
Hz. İsmail’in kurban olma hadisesini Cenab-ı Allah koçla taçlandırıyor. Koç orada neyi temsil ediyor: Mallarımızı temsil ediyor. Allah (c.c.) imtihanı geçen Hz. İbrahim’e oğlunu lütfedip bir koçla da ikramda bulunuyor. Ben bu hadiseyi hep şu şekilde anladım: Allah bizden ihtiyaç hâlinde kendisi için savaşmamız gerektiğinde canlarımızı istiyor zaten. Allah için şehit olmak bunun en güzel ifadesidir. Ama normal zamanlarda da canlarınız sizde kalsın, size sevimli görünen mallarınızdan kurban gönderin, yakınlığınızı ortaya koyun manasına gelen bir ilkeyi, vacip olan bir ibadeti bize bahşediyor. Bu vesileyle kurban, insanlara yapılmış en büyük bağışlardan biridir.

İnsanlar başka birilerinin yanına gittiğinde onlara yakınlığını hediyeler alarak gösterir. Bizim sahip olduğumuz emtiadan, mallardan birilerine ikram etmek onun açısından bize bir yakınlık getirir. Mal verildiği zaman karşısında bir yakınlık duygusu oluşturur. Allah vermişse size bu malı, bütün hayvanatı ve canlıları yaratmışsa ve size emanet olarak vermiş olduklarından belli ölçüler içerisinde kendisine yakınlığınızı artırmak için kurban istiyorsa bundan daha güzel bir şey olabilir mi?

Bayramın her birimizin gönül dünyasında farklı manaları vardır. Sizin hayatınızda bu manaya tercüman olan bir bayram hatıranız var mı?
Çok etkilenmiş olduğum bir bayram hatıram var. Bütün bu anlattıklarımın da özetidir aslında. Erzurum’dan İstanbul’a taşındım. Tabii Erzurum’daki bayramları ararken İstanbul’da aynı bayramları bulamayınca çok üzüldüm. Çünkü trafik çok yoğun ve bir yere çıkamıyorsunuz, gidemiyorsunuz, kimseyi ziyaret edemiyorsunuz. Bayram sabahı namazı kıldıktan sonra birilerini alıp bayram yemeğine götürmek, ikramda bulunmak istedim. Kimseyi bulamadım. İmamın yanına gittim ve dedim ki: “Ben bayramda birilerini misafir etmek, yemeğe götürmek istiyorum. Bizim geleneğimiz ve inancımız ikram etmeyi gerektirir.” İmam: “Hocam kimse kalmadı, herkes evine gitti.” dedi. Hasılı, ikram edebileceğim kimseyi bulamadım o bayram. Eve vardım. O gün için çocuklar da yoktu evde, eşimle yalnızdık. İstanbul’un Anadolu Yakasında oturuyorum. Akrabalarımız ve tanıdıklarımız genellikle Avrupa Yakasındalar. Onları ziyaret etmeyi düşündük lakin trafik çok yoğundu ve gidemedik. Anlayacağınız evde hapis kaldık. Canım çok sıkıldı, hüzünlendim. Eşimle oturduğumuz odadan çıktım, salona geçtim ve gözlerim ıslandı. Dedim ki kendi kendime: “Ben bayramı böyle karşılamıyordum.” Evimde yapayalnız. Gidebileceğim kimse yok. Bizim bayramlarımız ne kadar coşkuluydu. İnsanları yemeğe alıyorduk, bayramlaşıyorduk, kurbanları kesiyorduk. Kurbanımız da Erzurum’da kesilecekti, oradan birine vekâleti vermiştim. Eşim salona girdi, geldi yanıma. Baktı ki benim canım çok sıkkın ve gözlerim kızarmış. Bana: “Hayırdır?” diye sordu. Ben de ona: “Sen duygulanmadın mı?” dedim. O da: “Sorma, benim de öbür odada gözlerim ıslandı.” Yani ikimiz de birbirimizden habersiz ağlamışız. Bu bayram niye öksüz kaldık diye. Bunu hiç unutmuyorum.

Tasarım © 2021 Temmuz - Dijital Yayınlar Daire Başkanlığı
  • Kenarlıklı
  • Tam Ekran
h1, h2, h3 { color: #2f2f2f; } a { color: #2f2f2f; } .page-header-top:before { background: #2f2f2f; } .page-separator { border-top-color: #2f2f2f; } .page-separator:before { border-bottom-color: #2f2f2f; } .page-footer { background: #2f2f2f; } @media screen and (max-width: 767px) { .page-header-top { background: #2f2f2f; } } .main-nav li ul { border-right-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; border-left-color: #2f2f2f; } .main-nav li li a { border-top-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; color: #2f2f2f; } .main-nav li li:hover > a { color: #2f2f2f; } .main-nav li li.active > a, .main-nav li li.active:hover > a { background: #2f2f2f; color: #fff; } .main-nav .switcher i { border-color: #2f2f2f; background: #2f2f2f; } .secondary-nav > li > a:after { border-bottom-color: #2f2f2f; } .secondary-nav .dropdown{ background: #2f2f2f; } .woocommerce .product .summary .product_meta .posted_in a:hover { background: #2f2f2f; } .woocommerce .product .summary .product_meta .posted_in a:hover:before{ border-right-color: #2f2f2f; } .woocommerce .product .summary .tagged_as:before{ color: #2f2f2f; } .bread-crumbs { border-top-color: #2f2f2f; } .bread-crumbs:before { border-bottom-color: #2f2f2f; } .not-found h1:after, .not-found h1:before { background: #2f2f2f; } .tag-links a:hover { background: #2f2f2f; } .tag-links a:hover:before{ border-right-color: #2f2f2f; } .not-found p { border-top-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; } .not-found p:after { border-top-color: #2f2f2f; } .not-found p:before { border-bottom-color: #2f2f2f; } .author-info { border-top-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; } .author-info:after, .author-info:before { border-bottom-color: #2f2f2f; } .author-info .cross:after, .author-info .cross:before { background: #2f2f2f; } .best-reviews h4 span { background: #2f2f2f; } .best-reviews .more { border-top-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; } .best-reviews .more:after, .best-reviews .more:before { background: #2f2f2f; } .best-reviews .owl-buttons div:hover { color: #2f2f2f; } .best-reviews .owl-buttons div:before { border-color: #2f2f2f; background: #2f2f2f; } .categories .head:before { border-top-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; } .categories .head span { background: #2f2f2f; } .categories .owl-buttons div:hover { color: #2f2f2f; } .categories .owl-buttons div:before { border-color: #2f2f2f; background: #2f2f2f; } .countdown p { border-top-color: #2f2f2f; } .countdown p:after { border-bottom-color: #2f2f2f; } .countdown li { color: #2f2f2f; } .countdown .sep { background: #2f2f2f; } .latest-article { border-top-color: #2f2f2f; } .latest-article:after { border-top-color: #2f2f2f; } .latest-articles hr { border-top-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; } .latest-articles h4 span { background: #2f2f2f; } .latest-articles .more { border-top-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; } .latest-articles .more:after, .latest-articles .more:before { background: #2f2f2f; } .latest-articles-alt h4 span { background: #d3d2cc; color: #2f2f2f; } .latest-articles-alt h4 i:after, .latest-articles-alt h4 i:before { background: #2f2f2f; } .latest-posts .head-line i{ color: #2f2f2f; } .latest-posts .head-line{ border-top: 2px solid #2f2f2f; border-bottom: 1px solid #2f2f2f; } .latest-posts h2 { border-top-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; } .latest-posts h4 span { background: #2f2f2f; } .pagination .active { border-color: #2f2f2f; background: #2f2f2f; } .process i { color: #2f2f2f; } .process i:after { box-shadow: inset 0 0 0 1px #2f2f2f, 0 0 0 2px #2f2f2f; } .process li:hover i:after { background: #2f2f2f; } .timeline li { border-color: #2f2f2f; } .timeline li:before { border-left-color: #2f2f2f; } .timeline li:nth-child(even):before { border-right-color: #2f2f2f; } .timeline .icon { border-color: #2f2f2f; background: #2f2f2f; } .timeline .title { background: #2f2f2f; } .timeline .title:before { border-top-color: #2f2f2f; } @media screen and (max-width: 767px) { /* phone */ .timeline li:before { border-right-color: #2f2f2f; } } .sitemap li a { border-top-color: #2f2f2f; border-bottom-color: #2f2f2f; } .sitemap li a:after, .sitemap li a:before { background: #2f2f2f; } .sitemap li li:before { background: #2f2f2f; } .sitemap li li a:hover { color: #2f2f2f; } .contacts { border-top-color: #2f2f2f; } .contacts:before { border-bottom-color: #2f2f2f; } .contacts p span { color: #2f2f2f; } .contacts .social:hover { color: #2f2f2f; } .contacts .social:before { border-color: #2f2f2f; background: #2f2f2f; } .feedback { border-top-color: #2f2f2f; } .feedback:before { border-bottom-color: #2f2f2f; } .composer .text h3:after { border-bottom-color: #2f2f2f; } .composer .text h3:before { border-top-color: #2f2f2f; } .composer .text .hr-alt { border-color: #2f2f2f; } .composer .text.intro .icons li:after { background: #2f2f2f; } .composer .text.intro .icons li{ color: #2f2f2f; } .composer .text.intro .icons li:before { background: #2f2f2f; } .composer .accordion dt span:before { background: #2f2f2f; } .composer .accordion-large dt { border-top-color: #2f2f2f; } .composer .accordion-large dt:before { border-bottom-color: #2f2f2f; } .button { background: #2f2f2f; } .button:hover { color: #2f2f2f; } .button-bordered:hover:before { border-color: #2f2f2f; } .button-alt { background: #c1c0b4; color: #2f2f2f; } .button-alt:hover { background: #2f2f2f; color: #c1c0b4; } .button-alt.button-bordered:before { border-color: #2f2f2f; } .button-alt.button-bordered:hover:before { border-color: #c1c0b4; } .composer .progress-bar .bar { background: #2f2f2f; } .composer .progress-bar-alt li { border-color: #2f2f2f; } .composer .tabs > label { border-color: #2f2f2f; background: #2f2f2f; } .list i{ color: #2f2f2f; } .link-cont a:after{ background: #2f2f2f; border-color: #2f2f2f; } .link-cont a:hover{ color: #2f2f2f; } .widget-calendar .ui-datepicker-calendar th{ background: #2f2f2f; } .blog .item:after, .blog .item:before, .portfolio .item:after, .portfolio .item:before{ border-color: #2f2f2f; } .portfolio:not(.gallery) .item{ border-color: #2f2f2f; } .portfolio .secondary-filter-mobile i{ background: #2f2f2f; } .blog .item-footer, .portfolio .item-footer{ border-color: #2f2f2f; } .blog.single-item .item-footer .tags, .portfolio .item-footer .tags{ color: #2f2f2f; } .portfolio.single-item .proj-details .head{ color: #2f2f2f; border-color: #2f2f2f; } .portfolio .item-footer:after, .portfolio.single-item .content-part:before, .portfolio.single-item .content-part, .portfolio.single-item .proj-details .head:before{ border-color: #2f2f2f; } .portfolio .item-footer:after, .portfolio.single-item .proj-details .head span:after, .portfolio.single-item .proj-details .head span:before{ background: #2f2f2f; } .portfolio.single-item .proj-details ul>li i{ background: #2f2f2f; } .portfolio.single-item .proj-details ul>li span{ color: #2f2f2f; } .choose-post, .choose-post>div, .choose-post .prev, .blog .item{ border-color: #2f2f2f; } span.categor{ background: #2f2f2f; } .post-info{ color: #2f2f2f; } .offer .offer-item h4 span{ background: #2f2f2f; } .comments, .comments:before, .comments:after, .offer, .offer:before, .offer:after{ border-color: #2f2f2f; } .woocommerce #page-meta, .woocommerce #page-meta:before, .woocommerce ul.products .product{ border-color: #2f2f2f; } .widget .head, .widget .widget-title, .widget .head:before, .widget .widget-title:before{ border-color: #2f2f2f; color: #2f2f2f; } .widget .head span:after, .widget .head span:before, .widget .widget-title span:after, .widget .widget-title span:before{ background: #2f2f2f; } #searchform>div:before, .price_slider .ui-slider-range{ background: #2f2f2f; } #searchform>div.hover-search:before{ color: #2f2f2f; } .star-rating>span:before, .comment-form-rating .stars .stars-active{ color: #2f2f2f; } .woocommerce .woocommerce-breadcrumb, .woocommerce .woocommerce-breadcrumb:before{ border-color: #2f2f2f; } .woocommerce #list-or-grid>div.active, .woocommerce .product .woocommerce-tabs .tabs>li.active a, .woocommerce .related.products .owl-buttons div:hover{ color: #2f2f2f; } .woocommerce #list-or-grid>div, .woocommerce table tbody .product-remove .remove:hover:before, .woocommerce .product .woocommerce-tabs .tabs>li, .woocommerce #review_form #submit, .woocommerce .related.products h2:before, .woocommerce .related.products .owl-buttons div:before{ background: #2f2f2f; } .woocommerce .cart-collaterals>*, .woocommerce .cart-collaterals>*:before, .woocommerce .product .summary .product_meta, .woocommerce .product .summary .product_meta:before, .woocommerce .product .summary .product_meta:after, .woocommerce .related.products h2, .woocommerce .related.products .owl-buttons div:before{ border-color: #2f2f2f; } #comments .comment-text>.meta [itemprop="author"], .woocommerce #review_form #submit:hover{ color: #2f2f2f; } .woocommerce table tbody .product-remove .remove:before{ border-color: #2f2f2f; color: #2f2f2f; } .woocommerce table thead, .woocommerce .product .summary .main-features .features>div i, .woocommerce .product .summary .product_meta a:after{ background: #2f2f2f; } .woocommerce .shipping-calculator-form .button, .woocommerce .shipping-calculator-form>:first-child:hover:before{ color: #2f2f2f; } .woocommerce .shipping-calculator-form .button:hover{ background: #2f2f2f; } .composer .tabs > input:checked + label { color: #2f2f2f; } .composer .toggles dt span:before { background: #2f2f2f; } .widget .head { border-top-color: #2f2f2f; color: #2f2f2f; } .widget .head:before { border-bottom-color: #2f2f2f; } .widget .head span:after, .widget .head span:before { background: #2f2f2f; } .widget-categories li i { background: #2f2f2f; } .widget-authors .owl-buttons div:hover { color: #2f2f2f; } .widget-authors .owl-buttons div:before { border-color: #2f2f2f; background: #2f2f2f; } .widget-comments .author i { background: #2f2f2f; } .widget-commented .icon { background: #2f2f2f; } .widget-commented .icon:after { border-top-color: #2f2f2f; border-left-color: #2f2f2f; } .widget-twitter li i { border-color: #2f2f2f; color: #2f2f2f; } .widget-tags a:hover { border-color: #2f2f2f; } .widget-reviews li div { background: #2f2f2f; } .widget-social ul { border-color: #2f2f2f; background: #2f2f2f; } .widget-alt-about .social:hover { color: #2f2f2f; } .widget-alt-videos .item { border-color: #2f2f2f; }